Yaygın Gelişimsel Bozuklukları

Yaygın Gelişimsel Bozuklukları

Yaygın Gelişimsel Bozukluk(YGB) en temel özellikleri: İletişim kurmada zorluk, sosyal ilişkilerde zayıflık, ismi ile seslenildiğinde bakmama, objeleri parmağı ile gösterememe, uzak durma ve dil gelişimdeki gerilik olarak kendini göstermektedir. YGB sinir sistemi sorunlarından kaynaklanan gelişimsel bir bozukluktur. Tanı konulduktan itibaren çocukların destek eğitimi almaları gerekmektedir. YGB’li bireylerin erken çocukluk döneminden başlayarak yaşam boyu süren kaliteli ve nitelikli bir özel eğitim hizmeti alması bireyin özelliklerine göre hazırlanmış programlarla gelişimleri gözlenebilmektedir. 1980 öncesinde Amerikan Psikiyatri Birliğinin sınıflandırması ile yaygın gelişimsel bozukluklar çocukluk şizofrenisinin bir alt grubunda yer alıyordu. 1994 yılında Amerikan Psikiyatri Birliği yaygın gelişimse bozuklukları 5 bozukluktan oluşan bir grup olarak sınıflandırmıştır.
YGB’nin 5 türü vardır.
  • Otizm
  • Rett Sendromu
  • Asperger Sendromu
  • Çocukluk Çağı Dezintegratif Bozukluğu
  • Atipik Otizm
OTİZM
En sık görülen ve en çok bilinen yaygın gelişimsel bozukluktur. 3 yaşından önce tanısı konulur ve ömür boyu devam eder. Beyinden kaynaklanan nöro-gelişimsel bir bozukluktur. Beynin işleyişindeki bazı sinir sistemi sorunlarından kaynaklanmaktadır.
Özellikleri:  
  • Sosyal etkileşim kuramama(göz teması kuramama, yaşıtlarıyla oyun oynamama, mimik ve duygusal ifadeleri gösterememe, etkileşim başlatma ve devam ettirmede zorluk)
  • İletişim bozukluğu(aynı kelimenin tekrarı, konuşamama
  • Hayali ve sembolik oyun kuramama( bir oyuncağa veya nesneye bağlılık)
  • Adı ile seslenince bakmama ve cevap vermeme
  • Aşırı hareketli veya hareketsiz
  • Sarılma ve öpmekten hoşlanmama
  • Çevre ile ilgilenmeme
  • Rutinlere bağlı kalma
  • Tekrarlayan hareketler
  • Tehlikeye ve acıya karşı duyarsız olma
Çocuk Ruh Sağlığı Uzmanı ve Çocuk Nöroloğu tarafından tanısı konulur. Otizmli çocukların eğitimi; çocuğun yaşı, eğitim performansı, ailenin eğitime katılımı gibi etkenlere bağlı olarak bireysel hazırlanmaktadır. Her çocuğa kendi gelişim özelliklerine ve eğitime cevap verme düzeyine göre eğitim akışı planlanmaktadır. Erken tanı ve doğru bir eğitim yöntemiyle yoğun eğitim alan çocukların otizm belirtileri kontrol altına alınabilmekte, ilerleme kaydedilmektedir.
RETT SENDROMU
Çocuk doğduktan 6-18 aya kadar gelişimi normaldir. 18 aydan sonra dil ve motor becerisinde gerileme, el kullanımı kaybolur, baş büyümesi ile kendini gösterir. Beyin sapından kaynaklanan bir bozukluktur. Genellikle kız çocuklarında görülür.
Yaygın Gelişimsel Bozukluk(YGB) en temel özellikleri
Özellikleri:
  • Göz teması kuramama
  • Panik atak
  • Çığlık atma
  • Konuşma kaybı
  • Denge ve koordinasyon sorunları
  • Tekrarlayıcı hareketler
ASPERGER SENDROMU
Ağır bilişsel yetersizlikler ve dil gelişiminde gerilik gözlenmezken sosyal gelişim ve ilişki kurmada sorunlar görülmektedir. Tekrarlayıcı katı davranış ve düşünceler görülmektedir. Belirtiler 5-9 yaşlarında ortaya çıkar. Erkeklerde yaygın görülmektedir. Takıntılı davranışlar oldukça fazladır. Karşısındaki insanın mimiklerini ve duygularını anlamakta zorluk çekerler. Konuşmaları duygusuz ve monotondur. Koordinasyon sorunu yaşadıkları için yürüme ve koşma gibi temel motor becerilerinde aksaklıklar görülebilmektedir. Her çocukta bütün belirtileri görülmediği gibi bazı çocuklarda da bütün belirtiler görülebilir. Bir çocuğun asperger sendromu olduğunu tanısı konulabilmesi için uzmanlar tarafından bir takım testler yapılması gerekmektedir. Asperger sendromunda çocuğun geliştirilmesi gereken becerilerine dikkat edilerek o becerileri arttırmak için bireysel eğitimlerle ilerleme katedilebilir.
ÇOCUKLUK ÇAĞI DEZİNTEGRATİF BOZUKLUĞU
Çocukluk çağı dezintegratif bozukluğu Heller hastalığı olarak da bilinmektedir. Belirtileri 3-4 yaş arası görülmeye başlar. Yaşa uygun davranmama, iletişim ve sosyal ilişkilerde gerileme görülmektedir. Başlangıcı ani veya zamanla kendini gösterebilir. En sık görülen belirtileri; kazanılmış tuvalet alışkanlığını kaybetme, motor becerilerde azalma, iletişimde gerileme, huzursuzluk, anksiyete görülmektedir. Erkeklerde görülme oranı kızlara göre fazladır. Çocuğa özgü hazırlanmış bireysel eğitim programı ile; davranış, dil becerisi, öz bakım ve sosyal becerilerin arttırılması yönünde eğitim verilerek desteklenmelidir.
ATİPİK OTİZM
Otizmin tanı ölçütlerini tam olarak taşımayan ancak otizm belirtilerinin birçoğunun görüldüğü çocuklara atipik otizm tanısı konulur. İletişim bozukluğu, garip davranışlar ile kendini gösterir. Duygusal olgunluk yaşına paralel değildir. Dil ve konuşmada gerilik, zaman planlaması güçlükleri, tekrarlayan takıntılı davranışlar, kaygı, fiziksel koordinasyon problemleri görülmektedir. Otizme benzer özellikler gösterse de otizm kadar baskın ya da ağır değildir. Çocuğun gelişim özelliklerine bakarak bireysel olarak hazırlanmış eğitim programı ile problem olarak görülen davranışlar üzerine eğitim yoğunlaşarak çalışılmaktadır.